Zo kalmeer je je nervus vagus: de snelweg tussen je brein en je buik
Je darmen worden ook wel je gevoelsbrein genoemd.
Daar wordt namelijk zo’n 90% van het gelukshormoon serotonine aangemaakt. Geen wonder dat je buik zoveel invloed heeft op hoe je je voelt.
Een belangrijke speler hierin is de nervus vagus. Dit is de langste hersenzenuw en hij vormt een directe verbinding tussen de hersenen en organen zoals het hart, de longen en de darmen. Deze zenuw helpt je hartslag te vertragen, je spijsvertering te ondersteunen en je ademhaling te regelen. Daarnaast heeft hij invloed op je stemming, je gevoel van verzadiging en zelfs op hoe je lichaam omgaat met ontstekingen.
De nervus vagus helpt je om tot rust te komen na stress, door je hartslag en ademhaling weer in balans te brengen. In een bedreigende situatie schiet je lichaam namelijk in de vecht-of-vluchtstand: je hartslag gaat omhoog, je ademhaling wordt oppervlakkig en de stresshormonen cortisol en adrenaline jagen door je lichaam. Het draait dan om directe overleving – andere processen, zoals je spijsvertering, worden naar de achtergrond geschoven.
Zodra je weer veilig bent, zorgt de nervus vagus ervoor dat je lichaam kan terugschakelen naar rust. Je hartslag daalt, je ademhaling wordt dieper en de stresshormonen worden netjes afgebroken. Je lichaam krijgt daardoor opnieuw energie om voedingsstoffen op te nemen en je hormonen in balans te houden. Kortom: een zenuw die rust, herstel en ontspanning mogelijk maakt.
Maar wat als je lichaam niet zo soepel schakelt tussen in actie komen en weer ontspannen? Wat als je voortdurend gestrest bent en je overprikkeld voelt?
Dat betekent dat je chronisch in de vecht- of vlucht modus bent en dus altijd ‘aan’ staat. Het lukt de nervus vagus dan niet om je in de ontspan- stand te krijgen en dat kan zorgen voor problemen in je lichaam en je hoofd.
Gevolg? Allerlei klachten: slaapproblemen, stressgevoelens die niet weggaan, spijsverteringsproblemen en hormonen die uit balans raken. Bovendien maak je meer ontstekingsstoffen aan, die zelfs via de nervus vagus in je hersenen terecht kunnen komen. Dit verhoogt de kans op depressie. En we weten: chronische ontsteking ligt aan de basis van veel westerse ziekten, zoals reuma, Alzheimer en hart- en vaatziekten.
Hoe kun je je nervus vagus kalmeren?
Gelukkig kun je zelf veel doen om je nervus vagus te activeren en je zenuwstelsel meer rust te geven.
Een gezonde darmflora is daarbij belangrijk, omdat je hersenen via de nervus vagus minder stress-signalen en juist meer positieve signalen (zoals serotonine) uit je buik ontvangen. Dat verbeteren kost tijd, maar er zijn ook dingen die je meteen kunt doen:
- Neuriën of zingen – de nervus vagus loopt door je stembanden
- Ritmisch ademhalen – bijvoorbeeld 5 tellen in, 5 tellen uit
Oefening van Stanley Rosenberg
Een krachtige oefening komt van Stanley Rosenberg, auteur van Accessing the Healing Power of the Vagus Nerve.
- Ga op je rug liggen en leg je handen gevouwen achter je hoofd.
- Laat je hoofd in het midden rusten (neus omhoog), beweeg alleen je ogen zo ver mogelijk naar rechts.
- Wacht tot je lichaam vanzelf reageert: slikken, gapen of zuchten. Dit kan 30-60 seconden duren. Dat is het teken dat je parasympatisch zenuwstelsel ontspant.
- Doe hetzelfde met je ogen naar links. Vaak merk je dat de ene kant makkelijker gaat dan de andere.
Tip: doe deze oefening voor het slapen, ’s nachts als je wakker ligt of overdag na een stressvolle gebeurtenis. Het helpt je zenuwstelsel resetten.
Je nervus vagus is misschien wel de belangrijkste schakel tussen je brein en je buik. Door er bewust aandacht aan te geven, kun je stress sneller loslaten en je lichaam weer in balans brengen.